50 χρόνια Αναγέννηση - Για μια πραγματική αναγέννηση του κινήματος και της Ελλάδας (μέρος 1ο)

(συνέχεια από το 1ο αφιέρωμα του Λαϊκού Δρόμου)
Η ΗΓΕΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΕΡΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΤΟΥ ΟΠΠΟΡΤΟΥΝΙΣΜΟΥ

Αποτελεί σήμερα κοινή πεποίθηση της μεγάλης μάζας των αγωνιστών της Αριστεράς  ότι το κίνημά μας βρίσκεται σε ένα λαθεμένο και εξαιρετικά επικίνδυνο δρόμο. Γενική και έκδηλη είναι τώρα η βαθιά ανησυχία των αγωνιστών για την κατάσταση του κινήματος, και κοινά και έντονα είναι τα ερωτήματα, που προβάλλουν: Πώς και γιατί φτάσαμε εδώ; Πού πάμε; Τι πρέπει να γίνει για να μπει το κί­νημα στο σωστό δρόμο της επιτυχούς ανάπτυξης;

Για να δοθεί μια σωστή απάντηση στα ερωτήματα αυτά χρειάζεται, πριν απ’ όλα, να γίνει μια σωστή εκτίμηση των αλλαγών και προσανατολισμών, που επιβλήθηκαν  στο κίνημά μας στα πλαίσια της «ανανεωτικής στροφής» των τελευταίων χρόνων, καθώς και των συγκεκριμένων συνθηκών που επικρατούσαν στο κίνημά μας, όταν εκδηλώθηκε η «στροφή» αυτή.

Λαμπροί αγώνες του λαού, που χαντακώνονται από την άσκηση λαθεμένης ηγεσίας.

Στα τελευταία είκοσι πέντε, πάνω - κάτω, χρόνια, ο λαός μας διεξήγαγε σκληρούς  και ηρωικούς αγώνες για την Ελευθερία και την Εθνική Ανεξαρτησία, για τη Δημοκρατία και την Ειρήνη, για ένα πραγματικά καλύτερο, φωτεινό αύριο. Λαμπρός σταθμός των αγώνων αυτής της περιόδου στάθηκε η Αθάνατη Εθνική Αντίσταση του λαού μας εναντίον των χιτλεροφασιστών επιδρομέων, που αποτελεί πάντα όχι μόνο έναν αναφαίρετο τίτλο τιμής και περηφάνιας για την Πατρίδα μας, αλλά και μια αστείρευτη πηγή έμπνευσης για τον αγωνιζόμενο λαό μας.

Σε όλα αυτά τα χρόνια ο λαός μας πάλεψε σκληρά, με απαράμιλλη πίστη, αυτοθυσία και ηρωισμό. Και οι αγώνες του αυτοί δεν πήγαν χαμένοι! Η Αριστερά ρίζωσε βαθιά, με ακατάλυτους δεσμούς, στο λαό, αναδείχθηκε σε πρωταγωνιστή όλων των μεγάλων εθνικών και δημοκρατικών αγώνων του τόπου και ο λαός βρήκε σ’ αυτήν το στήριγμα και την ελπίδα του - τη μόνη εκείνη πρωτοπόρα δύναμη, που μπορεί να τον οδηγήσει στην πλατιά λεωφόρο της πραγματικής αναγέννησης της Πατρίδας μας!

Αλλά οι αγώνες αυτοί μπορούσαν να είχαν κιόλας οδηγήσει σε επιτυχία. Τι φταίει, όμως, που δεν έγινε αυτό; Η ζωή απέρριψε όλα τα «θεωρητικά» κατασκευάσματα, όλες τις «κριτικές ανατομίες», που απέβλεπαν στη συγκάλυψη της πραγματικότητας, στη συγκάλυψη των ευθυνών και στην επίρριψή τους σε άλλους, και αντίστροφα, και έδωσε κατηγορηματικά την απάντησή της: φταίει η ριζικά λαθεμένη ηγεσία, που ασκήθηκε στο κίνημα σε όλα αυτά τα χρόνια.

Αχαλίνωτη εκστρατεία για την ανατροπή των θεμελίων του αριστερού κινήματος με τη σημαία της «αλλαγής» και του «νέου πνεύματος».

Στην περίοδο, που εκδηλώθηκε η «στροφή», το αριστερό κίνημα της χώρας μας, παρά τους σημαντικούς λαϊκούς αγώνες, που είχαν αναπτυχθεί προηγούμενα, βρισκόταν  κάτω από τη βαριά επίδραση μιας λαθεμένης ηγεσίας, με όλες τις αρνητικές  συνέπειές της για το κίνημα και το λαό. Ολοένα και πιο έντονα πρόβαλλε, από  τα ίδια τα πράγματα, η ανάγκη μιας σωστής, βαθιάς και ολόπλευρης εξέτασης της όλης πορείας του κινήματος, έτσι ώστε να γίνει μια ολοκληρωμένη εκτίμηση των θετικών και των αρνητικών πλευρών της δράσης του, να διορθωθεί η λαθεμένη ηγεσία και να εξασφαλισθεί μια σωστή ηγεσία, πράγμα που θα προωθούσε το κίνημα στο δρόμο της επιτυχούς ανάπτυξης.

Μέσα ακριβώς στις συνθήκες αυτές εκδηλώθηκε και επιβλήθηκε στο κίνημά μας η «ανανεωτική στροφή», —χάρη σε συγκεκριμένα διεθνή πλαίσια, που διαμορφώθηκαν την περίοδο εκείνη.

Τι ήταν η «στροφή» αυτή, ποιο το περιεχόμενό της και ποιοι οι σκοποί της; Διακηρύχθηκε επανειλημμένα, πως «πρόκειται για μια βαθιά ριζική, χωρίς προηγούμενο, αλλαγή».

Πραγματικά, πρόκειται για «ριζική αλλαγή». Προς ποια κατεύθυνση και με ποια έννοια όμως;

Αντί για την αντικειμενική εκτίμηση των λαθών του παρελθόντος, έγινε μια αδίσταχτη  καπηλεία λαθών, υπαρκτών και ανύπαρκτων, κατάφωρη διαστρέβλωση πραγματικών γεγονότων, παραμόρφωση της πραγματικότητας.

Αντί για μια αντικειμενική εκτίμηση των επιτυχιών του παρελθόντος έγινε, ουσιαστικά, μια πρωτοφανής προσπάθεια μηδενισμού όλης της προηγούμενης ιστορίας του κινήματος, διαγραφής των καλύτερων αγωνιστικών του παραδόσεων.

Αντιστράφηκαν καθιερωμένες, δοκιμασμένες στην πολύχρονη πρακτική του κινήματος, αξίες. Νομιμοποιήθηκαν, καθιερώθηκαν και εφαρμόσθηκαν μέ­θο­δοι ριζικά ξένες προς τις αρχές του κινήματος.

Επιδιώχθηκε με όλα τα δυνατά μέσα η διαστρέβ­λωση και ο ευνουχισμός των αγωνιστικών συνειδήσεων.

Στα λόγια «αναστήλωση του κινήματος», στην πράξη κατάλυση των πάντων. Ένας ακράτητος «πυρετός» «ανανέωσης» των πάντων, δηλ. μια αχαλίνωτη εκ­στρατεία για την ανατροπή των ίδιων των θεμελίων του κινήματος με τη σημαία της «αλλαγής» και του «νέου πνεύματος». 

Κι όλα αυτά με ένα καθορισμένο σκοπό: να ανοίξει διάπλατα ο δρόμος στο φιλελευθερισμό, να περάσει η «νέα» οππορτουνιστική γραμμή και, φυσικά, έτσι να καλυφθούν και συγκεκριμένες ευθύνες. Με άλλα λόγια, αντί για διόρθωση της λαθεμένης ηγεσίας, παραπέρα βάθαιμα της λαθεμένης ηγεσίας.

Αλλά, ποια ήταν αυτή η «νέα» γραμμή; Τώρα, ύστερα από αρκετά χρόνια πρακτικής δοκιμασίας της και με βάση τα σημερινά δεδομένα, μπορούμε να τη διακρίνουμε ακόμα πιο καθαρά:

Ουσιαστική παραίτηση από την επιδίωξη ριζικών αλλαγών στη ζωή του τόπου - προσαρμογή στα πλαίσια και στις απαιτήσεις της υπάρχουσας κατάστασης πραγμάτων.

Όλη η μεταπολεμική εξέλιξη έδειξε ξεκάθαρα, πως η βασική πηγή της κακοδαιμονίας της Ελλάδας είναι η απροκάλυπτη και παντοειδής επέμβαση των ξένων ιμπεριαλιστών στις εσωτερικές υποθέσεις της, η υποδούλωσή της στον ξένο ιμπεριαλισμό, η επιβολή ενός στυγνού καθεστώτος εθνικής υποτέλειας και ξενοδουλείας στη χώρα μας.

 Και ακριβώς αυτό το καθεστώς της ξενοκρατίας στάθηκε το κύριο στήριγμα της ντόπιας αντίδρασης - που τα συμφέροντά της είναι αναπόσπαστα δεμένα με τους ξένους για την εγκαθίδρυση και διατήρηση ενός αντιλαϊκού εσωτερικού καθεστώτος πείνας και εξαθλίωσης, βίας και κατατρεγμών, ωμής καταπάτησης και των στοιχειωδέστερων οικονομικών και πολιτικών δικαιωμάτων του λαού.Κάτω από τις συνθήκες αυτές, η ίδια η ζωή πρόβαλλε επιτακτικά το καθήκον της αποφασιστικής οργάνωσης και καθοδήγησης των πιο πλατειών λαϊκών μαζών στον αγώνα για την ανατροπή του καθεστώτος αυτού, για το γκρέμισμα της ξενοκρατίας και των ντόπιων υποστηρικτών και λακέδων της, για την εγκαθίδρυση ενός πραγματικά δημοκρατικού καθεστώτος, μόνου ικανού να εξασφαλίσει και κατοχυρώσει την αληθινή εθνική Ανεξαρτησία και να μπάσει την Ελλάδα στο δρόμο της παραπέρα πραγματοποίησης των αναγκαίων και ώριμων μετασχηματισμών για την ευημερία του λαού και το καλό του τόπου και της Πατρίδας.

Η άμεση αυτή απαίτηση, που τα ίδια τα πράγματα έθεταν στην ημερήσια διάταξη, έπρεπε να αποτελεί την αφετηρία και το μπούσουλα για τη χάραξη και την εφαρμογή μιας συνεπούς πολιτικής από την πλευρά της Αριστεράς.

Πώς αντιμετώπισε όμως το ζήτημα η ηγεσία της Αριστεράς;

Προσπάθεια περιορισμού των προοπτικών του κινήματος.

Στο πρώτο διάστημα της «στροφής», έγινε πολύς θόρυβος, —με άρθρα, θεωρητικές αναλύσεις, εισηγήσεις, λόγους κτλ. κτλ. — για τη «ριζική αντιιμπεριαλιστική εθνικοδημοκρατική αλλαγή» και ταυτόχρονα διακηρύχθηκε, πως «η αλλαγή αυτή θα ανοίξει το δρόμο για βαθύτερους μετασχηματισμούς».

Μπαίνει αμέσως το ερώτημα: Ποιος ήταν ο σκοπός όλων αυτών των «αναλύσεων» και τοποθετήσεων; Μήπως η χάραξη μιας συγκεκριμένης πολιτικής στη βάση της δημιουργικής αντιμετώπισης της συγκεκριμένης κατάστασης στην Ελλάδα; Ή, μήπως, με το πρόσχημα ακριβώς της «δημιουργικής αντιμετώπισης», ο περιορισμός των σκοπών του κινήματος; Μια επιφανειακή εξέταση των πραγμάτων οδηγεί στην αποδοχή του πρώτου συμπεράσματος. Η σύγκριση όμως των διακηρύξεων και των πράξεων, τα ίδια τα γεγονότα, επιβε­βαιώνουν κατηγορηματικά το δεύτερο συμπέρασμα.

Σ’ όλο το διάστημα, που μεσολάβησε από τότε, το ζήτημα των «βαθύτερων μετασχηματισμών» αντιμετωπίστηκε σαν ένα ζήτημα τόσο «μακρινής προοπτικής» και τόσο ξεκομμένο από τα σημερινά, άμεσα προβλήματα του κινήματος, ώστε ουσιαστικά εξαφανίσθηκε βαθμιαία από την όλη προ­πα­γαν­δι­στική - διαφωτιστική δουλειά της Αριστεράς. Στην πραγμα­τι­κότητα, οι απώτερες προοπτικές του κινήματος «συγ­­χωνεύ­θη­καν» στις άμεσες επιδιώξεις.

Θεωρίες και πρακτική «ενδιάμεσων φάσεων» για τη «βαθμιαία πραγματοποίηση της εθνικοδημοκρατικής αλλαγής» που ουσιαστικά οδηγούν στην παράταση του καθεστώτος της αμερικανοκρατίας και της εθνικής υποτέλειας.

Η ίδια ακριβώς —με τις δικές της βέβαια αναλογίες— πορεία βαθμιαίου περιορισμού ακολουθήθηκε και σε σχέση με το καθήκον του αντιιμπεριαλιστικού αγώνα, που άμεσα πρόβαλλε και προβάλλει η κατάσταση.

Κάτω από την πίεση του ιμπεριαλισμού και μπροστά στις δυσκο­λίες που αναπόφευκτα θα συναντούσε ένας αποφασι­στικός αγώνας εναντίον του, η ηγεσία της Αριστερός βαθμιαία εγκατέλειψε την πάλη εναντίον της κύριας αιτίας της κακοδαι­μονίας του τόπου, δηλαδή της ιμπεριαλιστικής καταπίεσης και υποδούλωσης, και προσανατολίστηκε αποκλειστικά σε μερι­κό­τερους αγώνες εναντίον των συνεπειών της. Επινοήθηκαν διάφορες θεωρίες περί ενδιάμεσων φάσεων ή μεταβατικών στα­δίων προς την εθνικοδημοκρατική αλλαγή και υιοθετή­θηκε μια πρακτική, που ουσιαστικά έθετε και θέτει την πάλη για την κατάλυση της ξενοκρατίας σε ένα επίπεδο απώτερης προοπτικής.
Έτσι, αρχικά προβλήθηκε σαν πρώτο στάδιο η «δημοκρατική στροφή», δηλαδή η απομάκρυνση της Κυβέρνησης Καραμανλή από την εξουσία. «Η απομάκρυνση της Κυβέρνησης αυτής —τονίσθηκε — θα αποτελούσε το πρώτο βήμα για να ανοίξει ο δρόμος προς την Εθνική Δημοκρατική Αλλαγή»(1)· Αλλά, όπως διδάσκει η πείρα, το κρίσιμο σημείο σε κάθε σύνθημα είναι το περιεχόμενο, που δίνεται σ’ αυτό. Σε σχέση με το σύνθημα για την απομάκρυνση της Κυβέρνησης Καραμανλή, υπήρχαν κατ’ αρχήν, δύο ενδεχόμενα:

Πρώτο, το σύνθημα αυτό να αντιμετωπισθεί σα σύνθημα αποφασιστικής πάλης εναντίον της αμερικανοκρατίας και του ντόπιου υπηρέτη της - της κυβέρνησης Καραμανλή. Αυτό προϋπόθετε μια ανάλογη οργάνωση, καθοδήγηση και κινητοποίηση του λαϊκού παράγοντα. Στην περίπτωση αυτή η ανατροπή της κυβέρνησης Καραμανλή θα μπορούσε να σημάνει ταυτόχρονα την επιβολή σοβαρών, και κάτω από ορισμένες συνθήκες ριζικών, αλλαγών στο καθεστώς της αμερικανοκρατίας και της εθνικής υποτέλειας.

Δεύτερο, το σύνθημα αυτό να αντιμετωπισθεί σα σύνθημα για την επίτευξη μιας κάποιας βελτίωσης στην κατάσταση, μιας πρώτης αλλαγής, ας είναι και όχι σημαντικής. Αυτό ανα­πόφευκτα θα οδηγούσε στο ουσιαστικό ξέκομμα από το λαϊκό παράγοντα σαν αποφασιστικού συντελεστή των αλλα­γών και στον προσανατο­λισμό σε μικροπολιτικούς ελιγ­μούς σε επί­πεδο κορυφών.

Στην περίπτωση αυτή η απομάκρυνση της Κυβέρνησης Καραμανλή δε θα έθιγε καθόλου τα βάθρα του καθεστώτος της αμερικανοκρατίας και της εθνικής υποτέλειας.  

Η ηγεσία της Αριστεράς απέρριψε τον πρώτο δρόμο. Η βασική αντίληψη, που κατεύθυνε τη δραστηριότητά της ήταν η αντίληψη, πως είναι δυνατό, ενώ θα διατηρούνται ακόμα τα βάθρα της αμερικανοκρατίας, να επιτευχθούν μέσω συνεχών μικρών «αλλαγών και βελτιώσεων», ουσιαστικές αλλαγές στη ζωή του τόπου. Πρόκειται για τη θεωρία του «βαθμιαίου ξηλώματος της αμερικανοκρατίας». Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή θα έπρεπε το ζήτημα της ανατροπής των βάθρων της αμερικανοκρατίας να περιορισθεί στα πλαίσια μιας γενικόλογης, αφηρημένης και ευκαιριακής προπαγάνδας, να αντιμετωπισθεί όχι σαν ζήτημα άμεσης, πρακτικής δράσης αλλά σα ζήτημα «απώτερου μέλλοντος» και «τελικής προοπτικής» και πρώτα να επιτευχθεί, «πάση θυσία», η απομάκρυνση της κυβέρνησης Καραμανλή για να επιβληθεί μια «πρώτη αλλαγή». Να ακολουθήσει ύστερα μια «δεύτερη αλλαγή» με την επόμενη κυβέρνηση, μια «τρίτη αλλαγή» με μια άλλη κ.ο.κ. ώσπου να ολοκληρωθεί η «ριζική εθνοδημοκρατική αλλαγή» (ίσως χωρίς καλά - καλά και να το καταλάβουν οι ξένοι ιμπεριαλιστές!) Τι αφέλεια και τι παραλογισμός! Και ακριβώς στη βάση αυτή οικοδομούνται οι «ποικίλες» και αναρίθμητες «φάσεις» ή «στάδια» προς την εθνικοδημοκρατική αλλαγή. Αλλά η θεωρία αυτή δεν οδηγεί πουθενά ή, πιο σωστά, οδηγεί στην παράταση της αμερικανοκρατίας. Γι’ αυτό και με την εφαρμογή της, η απομάκρυνση της κυβέρνησης Καραμανλή δεν οδήγησε, από πλευράς εξουσίας, παρά σε μια «ανανέωση» του καθεστώτος της εθνικής υποτέλειας.

(ακολουθεί το 2ο μέρος)

πηγή: 50 χρόνια Αναγέννηση