Φωτιά σε καύσιμα και τρόφιμα, στα ύψη η ακρίβεια -Η αντίσταση του Ιράν και το ενεργειακό «μπλακ άουτ» με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ «μπλοκάρει» τους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς ΗΠΑ-Ισραήλ

 

Η επέμβαση ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν και ο συνεχιζόμενος πόλεμος προκαλεί «σοκ και δέος» στην ασθμαίνουσα παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία, που από το 2008 (Λήμαν Μπράδερς) βρίσκεται με διαλείμματα σε μια βαθιά και παρατεταμένη οικονομική κρίση, προκαλώντας σοβαρές οικονομικές και γεωπολιτικές επιπτώ­σεις και παγκόσμια αβεβαιότητα. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου πετρελαίου, θέτει σε δοκιμασία τις αντοχές της παγκόσμιας καπιταλιστικής αγοράς και αποτελεί μείζονα κίνδυνο για την παγκόσμια εφοδιαστική – παραγωγική αλυσίδα.

Ο βομβαρδισμός από το Ισραήλ με την έγκριση των ΗΠΑ του ιρανικού κοιτάσματος φυσικού αερίου Pars, που είναι το μεγαλύτερο στον κόσμο και το αναπόφευκτο χτύπημα του Ιράν, ως απάντηση, στο κορυφαίο εργοστάσιο φυσικού αερίου στο Κατάρ, έχει βάλει ανεξέλεγκτη φωτιά στις τιμές της ενέργειας.

Η εκτόξευση της τιμής του πετρελαίου πάνω από τα 120€ το βαρέλι περιορίζει την προσφορά πετρελαίου, ασκεί πιέσεις στα καύσιμα, την ηλεκτρική ενέργεια, τη θέρμανση και τη βιομηχανική παραγωγή, στις θαλάσσιες και εναέριες μεταφορές, αυξάνει τα επιτόκια, μειώνει τις επενδύσεις, τις εξαγωγές και τις τουριστικές ροές (ακυρώσεις και μειωμένες κρατήσεις), απειλεί με νέα κύματα μετανάστευσης, αυξάνει το κόστος στρατιωτικών εξοπλισμών. Οι καθυστερήσεις ή αποκλεισμοί στον Περσικό Κόλπο αυξάνουν ναύλα, ασφάλιστρα και λειτουργικό κόστος για τις ναυτιλιακές εταιρείες -και για τις πολλές ελληνικές- ενώ επηρεάζουν άμεσα εισαγωγές πρώτων υλών, σιτηρών και πετροχημικών, πλαστικών και λιπασμάτων, με τεράστιες επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή και στα καρατομημένα εισοδήματα των λαϊκών νοικοκυριών.

Οι αγορές αντιδρούν με πτώση μετοχών σε κλάδους υψηλής ενεργειακής έντασης, αύξηση χρυσού και δολαρίου ως ασφαλή καταφύγια και πιέσεις στα νομίσματα των αναδυόμενων οικονομιών. Ο πόλεμος πυροδοτεί φόβους για συνδυασμό υψηλού πληθωρισμού και οικονομικής στασιμότητας (στασιμοπληθωρισμός), θυμίζοντας κρίσεις της δεκαετίας του 1970.

Ιστορικά, πολεμικές εντάσεις στην περιοχή (πετρελαϊκή κρίση του 1973, όσο και εκείνη του 1979), έχουν μειώσει το παγκόσμιο ΑΕΠ κατά -0,2% έως -1%, έχουν αυξήσει τον πληθωρισμό κατά 1%, έχοντας ενισχύσει τα επιτόκια και περιορίσει -λόγω αβεβαιότητας- τις επενδύσεις. Ο περυσινές άλλωστε επιθέσεις των Χούθι σε εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα είχαν δημιουργήσει ανάλογα αποτελέσματα στην ενεργειακή και εμπορική καπιταλιστική αγορά.

Εξαιρετικά ευάλωτη θεωρείται η ευρωπαϊκή οικονομία, με αναλυτές να προειδοποιούν για πιθανή διάλυση της οικονομικής δραστηριότητας έως το 2027, λόγω της ενεργειακής εξάρτησης και του πληθωρισμού. Με βάση στοιχεία έρευνας της «Berenberg Bank», ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη, σε περίπτωση που η τιμή του «brent» ξεπεράσει για μεγάλο διάστημα τα 100 δολάρια, θα εκτιναχθεί από το 1,7% που βρίσκεται σήμερα στο 2,5%, ενώ υπολογίζεται ότι οι απώλειες σε ανάπτυξη θα υπερβούν ακόμη και το 0,5%. Έτσι, αντιλαμβάνεται κανείς ότι αυτές οι προοπτικές είναι αρκετά δυσοίωνες, μάλιστα για μια Ευρωπαϊκή οικονομία που δε διάγει και περίοδο άνθισης. Πόσο μάλλον για την εξαρτημένη ελληνική οικονομία, με μια ήδη διαλυμένη αγροτική παραγωγή και έναν διογκωμένο παρασιτικό τριτογενή τομέα, με μια μονοκαλλιέργεια του τουρισμού, που θα δεχτεί κι αυτός τα πλήγματα του πολέμου. Το οριστικό μέγεθος των συνεπειών θα εξαρτηθεί βέβαια από τη διάρκεια και την έκβαση των συγκρούσεων, αλλά και από το μέγεθος της εξάπλωσης του πολέμου στις γειτονικές κυρίως χώρες.

Το Ιράν, η 4η μεγαλύτερη δύναμη εξόρυξης πετρελαίου στον κόσμο, εξάγει 1,6 εκ. βαρέλια την ημέρα κυρίως προς την Κίνα. Στην Κίνα, τις Ινδίες και την Κορέα κατευθύνονται επίσης και τα 18 εκ. βαρέλια ημερησίως που εξάγουν οι υπόλοιπες γειτονικές χώρες, τα οποία διέρχονται μέσω των στενών του Ορμούζ. Αυτές άλλωστε είχε σαν στόχους και η επέμβαση των ΗΠΑ. Μετά τη Βενεζουέλα, ήθελαν να αφαιρέσουν μία ακόμα πηγή φτηνών υδρογονανθράκων από την Κίνα και να αυξήσουν τα κέρδη των αμερικανικών ομίλων, που είναι εξαγωγείς πετρελαίου και LNG.

Το Ιράν με μια ευέλικτη πολιτική βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με χώρες που δεν εμπλέκονται στην επέμβαση, για την κίνηση πλοίων προς αυτές, ενώ με το κλείσιμο των Στενών καταρρέουν οι στηριγμένες στην εξαγωγή πετρελαίου – φυσικού αερίου οικονομίες των μοναρχιών του Κόλπου. Πλήττει -πέρα από αμερικανικές πρεσβείες και βάσεις- διυλιστήρια, εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), τερματικούς σταθμούς αποθήκευσης και φόρτωσης καυσίμων. Έκανε περισσότερες από 20 επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και σε άλλες υποδομές. Κρατά εγκλωβισμένα εντός του Περσικού Κόλπου περίπου 3.500 πλοία. Με τα πλήγματά του έχει διακόψει τη λειτουργία πετρελαϊκών πεδίων στο Ισραήλ, στο ιρακινό Κουρδιστάν, το μεγαλύτερο πεδίο πετρελαίου του Ιράκ. Η κύρια εγκατάσταση εξαγωγής LNG του Κατάρ παραμένει κλειστή. Η απώλεια των εξαγωγών του Κατάρ έχει πυροδοτήσει αναταραχή στην Ασία. Στην Ευρώπη, όπου οι δεξαμενές αποθήκευσης φυσικού αερίου είναι ασυνήθιστα άδειες για την εποχή του χρόνου, οι τιμές έχουν αυξηθεί πάνω από 50%.

Η Τεχεράνη, στην τρίτη εβδομάδα του πολέμου, επιδεικνύει ιδιαίτερη αντοχή σε σημαντικές πιέσεις από έναν μεγαλύτερο και καλύτερα εξοπλισμένο αντίπαλο. Ο Ιρανός ΥΠΕΞ, Α. Αραγτσί, ειρωνευόμενος την ονομασία του πολέμου των ΗΠΑ κατά του Ιράν («Επική Οργή»), δήλωσε πως πρόκειται για «επικό λάθος», που έχει εκτοξεύσει τις τιμές σε ενέργεια και πρώτες ύλες.

Αμερικανικά στελέχη του πετρελαϊκού κλάδου (Exxon Mobil, Chevron, Conoco Phillips) έστειλαν ένα ζοφερό μήνυμα στους αξιωματούχους του Τραμπ τις τελευταίες ημέρες, αναφέρει η Wall Street Journal. Η «Goldman Sachs» προειδοποίησε ότι οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να ξεπεράσουν την κορύφωση του 2008 (τότε είχε φτάσει τα 147,5 δολάρια το βαρέλι), αν οι ροές μέσω του Ορμούζ παραμείνουν μειωμένες όλο τον Μάρτη.

Το κλείσιμο των Στενών μαζί με την αντίσταση του Ιράν στην επέμβαση έχει φέρει σε δύσκολη θέση τη διοίκηση Τραμπ. Φαίνεται ότι το Ιράν είναι «σκληρό καρύδι» και αναγκάζει τον Τραμπ σε αλλεπάλληλες παλινωδίες και αναδιπλώσεις, σε σχέση με τους στόχους της επέμβασης αλλά και την τακτική του.

Σε μια πρώτη φάση δήλωσε ότι η κίνηση των δεξαμενόπλοιων θα γίνεται με τη συνοδεία πολεμικών πλοίων, πράγμα που δεν κατέστη δυνατόν. Στη συνέχεια, μη έχοντας άλλες επιλογές, αναγκάστηκε να κάνει έκκληση προς την Κίνα, τη Γαλλία, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και το Ηνωμένο Βασίλειο να στείλουν πολεμικά πλοία, για μια «συλλογική προσπάθεια» ανοίγματος των Στενών, συναντώντας τις ανοιχτές ή έμμεσες αρνήσεις τους. Οι αρνήσεις αυτές έφεραν σε δύσκολη θέση την πλανηταρχία, αναγκάζοντας τον Τραμπ στη διατύπωση ωμών και κυνικών, εκβιαστικών απειλών: «Είναι απολύτως ορθό οι άνθρωποι που επωφελούνται από τα Στενά να βοηθήσουν ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα συμβεί τίποτα κακό εκεί. Εάν δεν υπάρξει ανταπόκριση ή αν η απάντηση είναι αρνητική, νομίζω ότι αυτό θα είναι πολύ κακό για το μέλλον του ΝΑΤΟ». Έφτασε στο σημείο να προβεί σε άρση αμερικανικών κυρώσεων στο ρωσικό πετρέλαιο για ένα μήνα, ερχόμενος μάλιστα σε αντίθεση με τους Ευρωπαίους που διαφώνησαν με την κίνηση αυτή.

Η απόφαση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας για απελευθέρωση 400 εκατ. βαρελιών πετρελαίου από τα 1,8 δισ. βαρέλια αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης, τη μεγαλύτερη απελευθέρωση στην ιστορία του οργανισμού, δίνει μόνο βραχυπρόθεσμη «απάντηση». Ούτε η παράκαμψη των Στενών και η κίνηση ενός μικρού μέρους των εξαγωγών της Σαουδικής Αραβίας και τα Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, μέσω εναλλακτικών αγωγών προς την Ερυθρά Θάλασσα μπορεί να εκτονώσει την κατάσταση.

Τα αδιέξοδα του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού φέρνουν στο φως μέχρι και σενάρια για πιθανή χερσαία επιχείρηση Αμερικανών κομάντος στις περσικές ακτές και στο ιρανικό στρατηγικό νησάκι Χαργκ, σταθμό επεξεργασίας πετρελαίου στον Περσικό Κόλπο, το οποίο μέχρι τώρα δεν είχαν στοχοποιήσει, πράγμα που θα μπορούσε να προκαλέσει νέα αναταραχή στις αγορές ενέργειας, σε γενικευμένη «ανάφλεξη» και μετατροπή σε εμπόλεμη ζώνη μιας περιοχής που παράγει το 30% του πετρελαίου και το 20% του φυσικού αερίου παγκοσμίως. Σύμφωνα με άλλες πληροφορίες ο Τραμπ στέλνει 5.000 πεζοναύτες στα Στενά του Ορμούζ.
Είναι όμως πιθανό ο Τραμπ, εν όψει και των ενδιάμεσων εκλογών, να αναγκαστεί να υποχωρήσει ξανά, όπως έκανε και στο ζήτημα των δασμών την περασμένη άνοιξη, μετά την πτώση των χρηματιστηρίων. Το κόστος του πολέμου ερχόμενο να προστεθεί στο κόστος από τον πόλεμο των δασμών, οξύνει τις αντιθέσεις και το διχασμό στο εσωτερικό του αμερικανικού χρηματιστηριακού κεφαλαίου, όσον αφορά την τακτική, και εκθέτει τον Τραμπ περαιτέρω στους δυσαρεστημένους από τον πληθωρισμό ψηφοφόρους του. Για να καθησυχάσει όλους αυτούς δήλωσε κυνικά «Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι μακράν ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο, οπότε όταν οι τιμές ανεβαίνουν εμείς βγάζουμε πολλά λεφτά».

Φαίνεται ότι ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός βουλιάζει στο τέλμα και ενός άλλου πολέμου. Η εξασθένησή του, έναντι της Κίνας που καιροφυλακτεί και της Ρωσίας που επωφελείται και από την άνοδο των τιμών σαν πετρελαιοπαραγωγός χώρα, τον καθιστά πιο επικίνδυνο και τυχοδιωκτικό. Το Δυτικό στρατόπεδο (ΗΠΑ – Ευρώπη) είναι διχασμένο.

Η ΕΕ που βρίσκεται στους «μεγάλους χαμένους» του νέου γύρου αυτής της αντιπαράθεσης έχει πρόσθετες αντιθέσεις στο εσωτερικό της. Έτσι, άλλοι κάνουν έκκληση προς τους πολίτες να μειώσουν την κατανάλωση ενέργειας. Άλλοι διατυπώνουν προτάσεις για πυρηνική ενέργεια, για επαναφορά του λιγνίτη, για αναστολή του συστήματος εμπορίας ρύπων, με έντονη τη διαφωνία 8 κρατών-μελών (Ισπανία, Ολλανδία, Δανία, Φινλανδία, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία, Σλοβενία και Σουηδία), αφού κάτι τέτοιο «θα τιμωρούσε δραματικά τους πρωτοπόρους που έχουν ήδη επενδύσει και καινοτομήσει στον τομέα της απανθρακοποίησης». Αντιθέσεις υπάρχουν και για τον περιβόητο Κάθετο Διάδρομο, στο αμερικανικό σχέδιο στο οποίο πρωτοστατεί η Ελλάδα. Κάτω από τις πιέσεις των ΗΠΑ κάποιοι εξετάζουν και το ενδεχόμενο ναυτικής αποστολής στα Στενά του Ορμούζ, με τον κίνδυνο μια τέτοια επιχείρηση να μετατραπεί σε «θαλάσσια παγίδα θανάτου».

Στο ίδιο μήκος κύματος της υποταγής στα κελεύσματα των ΗΠΑ βρίσκεται και η ελληνική κυβέρνηση που συμμετέχει στον πόλεμο που έχουν εξαπολύσει εναντίον του Ιράν, με τις βάσεις, τα αεροπλάνα, τις φρεγάτες και τους πυραύλους. Οι επιπτώσεις αυτής της πολιτικής φέρνουν τον πόλεμο στη «γειτονιά» μας. Μετακυλίουν το αυξανόμενο κόστος του πολέμου στις πλάτες του λαού. Και δεν αντιμετωπίζονται με τα μέτρα-κοροϊδία που παίρνει η κυβέρνηση, με την θέσπιση «πλαφόν στο ποσοστό κέρδους στα καύσιμα και σε 61 κωδικούς στα σουπερμάρκετ», για την πάταξη δήθεν της «αισχροκέρδειας», όταν οι τιμές σε καύσιμα και τρόφιμα έχουν πάρει φωτιά και η ακρίβεια έχει εκσφενδονιστεί στα ύψη. Η κυβέρνηση δεν τολμάει να περιορίσει τα κέρδη του εφοπλιστικού κεφαλαίου και των εταιρειών καυσίμων, να καταργήσει το Χρηματιστήριο της Ενέργειας, να μειώσει έστω τον υπέρογκο φόρο καυσίμων, να βάλει κάποιες μονάδες λιγνίτη σε λειτουργία, να δώσει αυξήσεις στο εισόδημα των εργαζομένων.

Αναδεικνύονται ξανά κι εδώ οι δυο «Ελλάδες». Αυτή του εφοπλιστικού κεφαλαίου, των μονοπωλίων καυσίμων που αυξάνουν τα κέρδη τους και από τον πόλεμο, που την υπηρετεί η κυβέρνηση και η άλλη του εργαζόμενου λαού, που θα κληθεί να πληρώσει με κάθε τρόπο τα σπασμένα του πολέμου.
Αυτό που η διεθνής κοινότητα φοβόταν τον τελευταίο χρόνο, την ανάφλεξη δηλαδή ενός πολέμου σε μια από τις πιο ευαίσθητες, στρατηγικά και οικονομικά, περιοχές του πλανήτη είναι γεγονός. Καταλυτικό ρόλο στην όλη υπόθεση της έκβασης του πολέμου θα παίξει η διάρκειά του, η ένταση και η πιθανή κλιμάκωση της σύγκρουσης. Μια από τις ναυαρχίδες των δυτικών ΜΜΕ, ο «Economist» μιλάει για έναν κόσμο που έχει αλλάξει, ανεξάρτητα από το πώς θα τελειώσει ο πόλεμος.

Μπροστά σε αυτά τα εφιαλτικά σενάρια, τι άλλο μένει για τους λαούς, από το να αγωνιστούν ενάντια σε κάθε συμμετοχή-εμπλοκή στους πολέμους των ιμπεριαλιστών, να αναπτύξουν την αλληλεγγύη τους στους λαούς που δέχονται την επίθεση, στον Ιρανικό, στον Παλαιστινιακό λαό, να δυναμώσουν τον αντιπολεμικό-αντιιμπεριαλιστικό τους αγώνα, να παλέψουν για Ειρήνη, Εθνική Ανεξαρτησία και Λευτεριά.

πηγή:  Λαϊκός Δρόμος